Δευτέρα, 29 Δεκεμβρίου 2014

ΜΕΡΕΣ ΡΑΔΙΟΦΩΝΟΥ (ΞΑΝΑ)




    Από τότε που οι ραδιοσυχνότητες παραχωρήθηκαν  στην "ιδιωτική πρωτοβουλία" (=επιχειρηματίες), η μουσική (και όχι μόνο) ποιότητα του ελληνικού ραδιοφώνου μεταβλήθηκε σιγά σιγά σε ελεεινή. Η παρακμή είχε ολοκληρωθεί μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1990 και έκτοτε έχει παγιωθεί ως κυριολεκτικά ραδιοφωνική ταφόπλακα. Αυτό ήταν αναμενόμενο αφού οι δημόσιοι (και όχι κρατικοί) ραδιοσταθμοί δεν είχαν το άγχος να κυνηγούν υψηλές ακροαματικότητες και είχαν συγκεντρώσει την αφρόκρεμα των ραδιοφωνικών στελεχών και παραγωγών (ποιός δεν θυμάται τον Μάνο Χατζιδάκι που έστησε το θρυλικό Γ' Πρόγραμμα, τον Γιώργο Παπαστεφάνου, τον Γιάννη Πετρίδη, τον Αργύρη Ζήλο κ.α.). Οι εν λόγω άνθρωποι δεν ήσαν κάποιοι τυχάρπαστοι, αλλά γνώριζαν σε βάθος και αγαπούσαν το αντικείμενό τους. Το κίνητρό τους ήταν να μεταδώσουν. Σε μια εποχή που οι ραδιοφωνικοί σταθμοί ήσαν υπόθεση μιας περιορισμένης τοπικής εμβέλειας και δεν είχαν ακόμα διεθνοποιηθεί, οι μουσικές εκπομπές των προαναφερθέντων υπήρξαν πραγματικά σχολεία: τις άκουγες με προσοχή και όχι έχοντας βάλει ταυτόχρονα ηλεκτρική σκούπα, ή μιλώντας στο τηλέφωνο. Έτσι αλληλεπιδρούσαν ευεργετικά με το ακροατήριο (το δίδασκαν), αφού δεν το τάιζαν με μουσικό φαστ φουντ.

  
    Αντίθετα, οι μεταγενέστεροι ιδιωτικοί ραδιοσταθμοί βασίστηκαν στις εύκολες λύσεις (="αρπαχτές"), όπως διάφορα βραχύβια σουξεδάκια για πολιτισμικά κρετίνους,  υπαγορευμένες "πιασάρικες" playlists (αφού οι ραδιοπαραγωγοί τους συνήθως δεν ξέρουν ούτε από μουσική, ούτε καν να μιλήσουν), προώθηση των ίδιων και των ίδιων γνωστών μουσικών "δεινοσαύρων" (σχεδόν πάντοτε, κατασκευασμένων από τις δισκογραφικές εταιρείες) κλπ. Όλα αυτά για να τραβήξουν διαφημιζόμενους, αφού οι εν λόγω ραδιοσταθμοί εξαρτώνται οικονομικά από τις διαφημίσεις σκουπιδοπροϊόντων. Αυτό αποτελεί άλλη μια απόδειξη της αποπολιτισμοποίησης και της γενικευμένης ποιοτικής κατιούσας που είναι σύμφυτη με την κατ' ευφημισμόν και καταχρηστικά αποκαλούμενη "ελεύθερη αγορά". Στην καλύτερη περίπτωση οι πιο "ποιοτικοί" ιδιωτικοί ραδιοσταθμοί παίζουν το λεγόμενο "έντεχνο" ελληνικό, πράγμα που σημαίνει ότι δεν μπορούν να ακουστούν εκτός Ελλάδας, όχι λόγω των τεχνικών περιορισμών που υπήρχαν μέχρι πριν δεκαπέντε χρόνια, ούτε λόγω του "εμποδίου" της γλώσσας, αλλά για τον εξής λόγο: το εν λόγω είδος (όπως και σύμπασα σχεδόν η νεοελληνική μουσική) δεν έχει καμμία, διεθνή ή άλλη, μουσική αξία (π.χ. σαν αυτή του αντίστοιχου γαλλικού ή ιταλικού τραγουδιού, τα οποία απολαμβάνεις κι ας μην καταλαβαίνεις λέξη) και γι' αυτό δεν μπορεί να ενδιαφέρει κανέναν άλλον πλην των πολιτισμικά αυτιστικών νεοελλήνων, που το καταναλώνουν
  Η μόλυνση δεν θα μπορούσε να μην έχει επηρεάσει και τη δημόσια ραδιοφωνία, που "έπρεπε" να "ανταγωνιστεί" την "ελεύθερη", ώστε να μην διαμαρτύρονται οι επανακάψαντες τσιφτετελάδες νεοέλληνες ότι πληρώνουν μία δημόσια ραδιοφωνία που πλέον την άκουγαν λίγοι. Στην καλύτερη περίπτωση, το δημόσιο ραδιόφωνο αντιγράφει πλέον κάποιους "έντεχνους" ιδιωτικούς σταθμούς.
    

   Μια αντιπροσωπευτική εικόνα της κρατικοδίαιτης και διαπλεκόμενης ελληνικής "επιχειρηματικότητας". Εκτός από τον πατροπαράδοτα (για την Ελλάδα) αδιαφανή τρόπο με τον οποίο εκχωρήθηκαν στους καναλάρχες οι ραδιοφωνικές και τηλεοπτικές συχνότητες, τούς εκχωρήθηκαν επίσης και οι βουνοκορφές, όπως τής (περιβαλλοντικά βαριά πληγωμένης) Αττικής. Εδώ το ελεεινό (αισθητικά και περιβαλλοντικά) θέαμα που παρουσιάζει από δεκάδες χιλιόμετρα μακριά η κορυφή του πανέμορφου Υμηττού. Υπάρχει κανείς που να πιστεύει ότι η ζωή του νεοέλληνα θα ήταν χειρότερη αν δεν υπήρχαν οι βλαχονεόπλουτης "ποιότητας" ραδιοσταθμοί των διαφόρων Αλαφούζων, Μαστοράκηδων, Χατζηνικολάηδων, Κωστόπουλων και Λαμπράκηδων;

   Βέβαια, λίγο πολύ, τα ίδια ισχύουν και για τα ραδιόφωνα των άλλων χωρών, όπως το γερμανικό κ.α. Ωστόσο στις περισσότερες άλλες χώρες μπορείς να εντοπίσεις κάποιους σοβαρούς σταθμούς και μάλιστα εξειδικευμένους ανά μουσικό είδος (π.χ. κλασική, τζαζ, μπλουζ, ροκ, ιταλικό και γαλλικό τραγούδι κλπ). Στην Ελλάδα, εξειδικευμένοι (μουσικώς) ραδιοσταθμοί δεν υπάρχουν, εκτός και θεωρήσουμε ως τέτοιους κάτι playlist γελοιότητες σαν τον -δήθεν- Rock fm,  ή κάποιες πιο ειλικρινείς, αλλά επίσης χωρίς σοβαρό γνωστικό μουσικό υπόβαθρο προσπάθειες, σαν τον Atlantis.

     Αυτό που ξαναέκανε το ραδιόφωνο πραγματικά ελεύθερο (και άρα ανοιχτό στην ποιότητα) ήταν το διαδίκτυο. Οι χιλιάδες ανά τον κόσμο διαδικτυακοί "ραδιοσταθμοί" απαλλοτρίωσαν τη διακίνηση της μουσικής από τους επιχειρηματίες των media και τη μουσική βιομηχανία, αφού είναι πανεύκολο για τον κάθε "πυροβολημένο" πιτσιρικά να στήσει έναν τέτοιον στο υπνοδωμάτιό του και να απελευθερώνει στην ιστόσφαιρα τις μυρωδιές από τα underground αγριολούλουδα της περιοχής του - ή της ζωής του. Έτσι το ραδιόφωνο ξαναέγινε μέσο (έκφρασης) και οι καλύτεροι (δηλαδή αυτοί που έχουν κάτι ποιοτικό και γόνιμο να πουν) δεν θάβονται από τους διάφορους "αλεξιπτωτιστές", που ανοίγουν έναν ραδιοσταθμό με τον ίδιο καιροσκοπισμό που θα άνοιγαν μια μπουτίκ, ή ένα σουβλατζίδικο. Επιπλέον το μουσικό ραδιόφωνο διεθνοποιήθηκε: κάθε σύγχρονος ρ/σ που σέβεται τον εαυτό του, πλέον απευθύνεται σε ένα διεθνές ακροατήριο τού ανάλογου μουσικού ενδιαφέροντος. Βέβαια οι διεθνείς αυτές εξελίξεις δεν επηρέασαν στο ελάχιστο το ελληνόφωνο (ελεεινόφωνο) ραδιόφωνο...

   Ωστόσο υπάρχει στην Ελλάδα ένας ραδιοσταθμός πραγματικά διεθνών προδιαγραφών (και μάλιστα εφάμιλλος των επονομαζομένων και campus radio stations): blues, rock, rockabilly, alternative, easy listening, indie, punk, garage, psychedelia, stoner, classic rock, funk, soul, jazz, hip hop, trip hop (ακόμα και κλασική και λίγη καλή ελληνική). Πρόκειται για τον UP FM 90,4, τον ραδιοσταθμό του πανεπιστημίου της Πάτρας (εξού και τα αρχικά "U.P."). Χωρίς διαφημίσεις, χωρίς playlist, χωρίς ασχετοψωνάρες και εξυπνάκηδες  παρουσιαστές, χωρίς μουσική αγραμματωσύνη. Με ψαγμένες, καλόγουστες και προπάντων  οργασμικές τραγουδιστικές ακολουθίες, που απομακρύνουν τη μιζέρια και βελτιώνουν την ψυχική υγεία (και όχι απλώς τη διάθεση). Με γνώση του μουσικού αντικειμένου, και της εξέλιξής του από το 1955 έως σήμερα. Χωρίς στόμφο, επιδειξισμό και επιτήδευση. Με νεύρο και τρυφερότητα στη σωστή δοσολογία. Ελιξήριο ευεξίας για νέους κάθε ηλικίας.

     

    Δεν είναι κάποια περίεργα τραβηγμένη φωτογραφία ... της ΕΡΤ, αλλά το κεντρικό κτίριο του πανεπιστημίου της Πάτρας στο Ρίο.

     Επιπλέον μπορεί να ακούγεται σε παραλίες και αυτοκίνητα σαν κάθε άλλον σημερινό σταθμό, αλλά όχι και το ίδιο αδιάφορα: το άκουσμα παραμένει ενεργητικό, όπως ακριβώς συνέβαινε με τους παλιούς καλούς δημόσιους ραδιοσταθμούς.

   Όπως σημειώνεται στη ιστοσελίδα του ρ/σ: "Οι μουσικοί παραγωγοί του ραδιοφωνικού σταθμού UPFM 90,4 είναι αποκλειστικά φοιτητές/τριες και εργαζόμενοι/ες  του Πανεπιστημίου Πατρών. Κάθε χρόνο, την άνοιξη, γίνονται αιτήσεις και επιλέγονται νέοι μουσικοί παραγωγοί για τη νέα ακαδημαϊκή χρονιά. Ο ραδιοφωνικός σταθμός UPFM 90,4 πλαισιώνεται από τη δική του πολιτιστική ομάδα που έχει σαν σκοπό την προβολή της πολιτιστικής, εκπαιδευτικής, ερευνητικής και εν γένει της συνολικής δραστηριότητας της πανεπιστημιακής κοινότητας,  στην ευρύτερη περιοχή  της Δυτικής Ελλάδας."
      Τον παρακολουθώ από τα πρώτα του βήματα και η εξέλιξή του, αν και αργή, υπήρξε δυσθεώρητη για τα ραδιοφωνικά δεδομένα (και δεν αναφέρομαι μόνο στα ελληνικά). Πιθανότατα ο μοναδικός πραγματικά διεθνών προδιαγραφών ραδιοσταθμός  της χώρας.

        Τον ακούτε εδώ:  UP FM 90,4

     Και σαν δείγμα, κάτι μάλλον απίθανο να το μάθεις από οποιονδήποτε άλλον ελληνικό ρ/σ: καταπληκτικό σύγχρονο electro/surf/garage από τους απίστευτους μεξικάνους Μatorral Man: 

video
Matorral Man - Chicas Kamikaze (από το Guateque Estelar του 2009)


 Καλή συνέχεια στα παιδιά. Και πάντα τέτοια.

Θ. Λ. 

Βλ. επίσης

3 σχόλια:

  1. Χαίρετε.
    Όντως, το ραδιόφωνο είναι η πληρέστερη εφεύρεση επικοινωνίας. Ό,τι καλύτερο εχει εφευρεθεί. Έχει σχεση με την ακοή που είναι η αίσθηση με την οποία ερχόμαστε σε επαφή για πρώτη φορά με τον κόσμο, ακούγοντας τους χτύπους της καρδιας της μητρός μας αλλά θαρρώ πως είναι η τελευταία που χάνουμε πεθαίνοντας.
    καλό το άρθρο σας και ειναι σημαντικό που σας απασχολεί κι εσας το θέμα: μουσική ακρόαση.
    Προσωπικά, ακούω μονον ΑΜ, κάτι ελλάχιστους σταθμούς που παίζουν μουσική. Ιδιαίτερα άκουγα εως πρόσφατα στο Ράδιο Κανίβαλος, τον ''Χρόνη τον τζέντλεμαν'', αλλά έπαψε η εκπομπή του σταθμου. Τώρα, καλοί ροκ σταθμοί είναι: οι ρ/σ beyond the beat generation, route66 και ψάχνω ακόμα στο διαδίκτυο για μουσική 60's 70's ανευ διαφημίσεων.
    Ευχαριστώ καλή χρονιά -ΕΥΣΘΕΝΟΣ

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. BEYOND THE BEAT GENERATION:
      http://beyondbeatgen.rad.io/

      ROUTE 66:
      http://www.dafogey.com/radio/


      Πράγματι το (αληθινό) ραδιόφωνο παραμένει κάτι μαγικό για όσους πρόλαβαν να το γνωρίσουν. Θα προσέθετα και τους δίσκους βινυλίου (που επανακάμπτουν διεθνώς) και το βιβλίο στην κλασική έντυπη μορφή του (που δεν έχει επηρεαστεί καθόλου από την επέλαση του διαδικτύου).

      Ευχαριστώ για το σχόλιο και θα σας παρακαλούσα να ενημερώνετε για καλούς ρ/σ σαν κι αυτούς τους δύο που παραπέμψατε. Τα καλά πράγματα πρέπει να διαδίδονται με τον παλιό καλό αυθεντικό τρόπο: στόμα με στόμα.

      Διαγραφή
  2. Η Πάτρα έχει αξιόλογη ραδιοφωνική ιστορία. Ο πρώτος ραδιοπειρατής στην Ελλάδα ήταν ο 16χρονος Κώστας Γαστουνιώτης το 1956. Από τον σταθμό που είχε στήσει, έπαιζε ροκ εντ ρολλ. Τον έπιασαν μετά από δύο χρόνια που έκανε "τρίπλες" στα ραδιογωνιόμετρα της αστυνομίας. Ήταν αυτό που λένε "παιδί θαύμα" και λίγο αργότερα έφυγε στην Αμερική όπου διέπρεψε σε εταιρείες τηλεπικοινωνιακών συστημάτων. Σιγά μην καθόταν εδώ με τους μαλάκες...

    Επίσης μέχρι πρότινος στην Πάτρα υπήρχε το εξαιρετικό MOJO 107,7 fm (ίσως το καλύτερο ραδιόφωνο της τελευταίας δεκαετίας στην Ελλάδα), που τώρα η συχνότητά του έχει παραχωρηθεί στο ΣΥΡΙΖΑ.

    Και για να μην ξεχνάμε σε ποιά χώρα είμαστε, κάπου από την Αχαΐα είναι κι ο "Πλανητάρχης των fm": http://www.mariosblackman.gr/

    ΑπάντησηΔιαγραφή