Σάββατο, 22 Αυγούστου 2015

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΚΟΡΝΗΛΙΟΥ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΡΧΙΚΗ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ "ΕΚΤΟΣ ΝΟΜΟΥ" (Αύγουστος 1990)

     Τον Κορνήλιο Καστοριάδη τον "γνώρισα" ως φοιτητής στα μέσα των '80s. Ήταν η εποχή όπου άρχιζαν να μεταφράζονται ευρέως στα ελληνικά τα βιβλία του. Η σκέψη του υπήρξε η κύρια αιτία του απεγκλωβισμού μου από την αναρχική ηθικολογία και απλοϊκότητα: μου φαινόταν ότι ο Καστοριάδης έλεγε πολύ καλύτερα και πειστικότερα αυτό που ήθελα να πω ως αναρχικός. Φαίνεται ότι κατά παρόμοιο τρόπο σκέφτονταν και άλλοι αναρχικοί στην Ελλάδα εκείνη την εποχή και γι' αυτό τα βιβλία του είχαν προκαλέσει πολύ περισσότερο προβληματισμό και συζητήσεις (και αμηχανία) στον αναρχικό χώρο απ' όσο στην αριστερά (από σύμπασα την οποία απερρίφθη αμέσως). Δυστυχώς το  "φλερτ" των αναρχορωμηών με τη σκέψη του Καστοριάδη  δεν κράτησε πολύ: ο αναρχισμός (στην ελληνόφωνη τουλάχιστον εκδοχή του) παρά τις περί του αντιθέτου διαβεβαιώσεις του αποδείχτηκε κανονικότατη ιδεολογία, με τις ετοιματζίδικες επί παντός επιστητού απαντήσεις της, την ηθικολογική της αντίληψη περί πάλης μεταξύ "καλού" και "κακού", τα ιερά κείμενά της, τους ιστορικοποιημένους "παραδείσους" της, τις "αιώνιες" αποφάνσεις της και φυσικά τα τσιτάτα της. Αντίθετα, η σκέψη τού πιο ολοκληρωμένου φιλοσόφου της μεταδιαφωτιστικής εποχής (οικονομολόγος, πολιτικός επιστήμονας, ψυχαναλυτής κλπ.) δεν προσφέρει έτοιμες απαντήσεις, "καλούς" και "κακούς", σίγουρους δρόμους, κοινωνικές συνταγές, χιλιαστικά οράματα και άλλες ιδεολογικοποιημένες γελοιότητες, και γι' αυτό αποδείχτηκε απροσπέλαστη όχι μόνο για τις παντοειδείς μαρξιστικές, αλλά και για τις -εξίσου απαρχαιωμένες- αναρχικές σχηματοποιήσεις. Έτσι, σύντομα οι αναρχορωμηοί επέστρεψαν στην ασφάλεια και το βόλεμα της ιδεολογίας (τους) όπου παραμένουν μέχρι σήμερα (όπως βέβαια και οι παντοειδείς απανταχού αριστεροί). Και ο καπιταλισμός, παρά την οικονομική, ανθρωπιστική και οικολογική χρεωκοπία του, ζει και βασιλεύει απλώς και μόνο ελλείψει αντιπάλου.
     Εδώ είναι μια προφητική του συνέντευξη, που δημοσιεύτηκε τον Αύγουστο τού 1990 στην εφημερίδα της Ένωσης Αναρχικών Θεσσαλονίκης, "Εκτός Νόμου". Ο Καστοριάδης αποδομεί όλες τις "σύγχρονες" πολιτικές ιδεολογίες (δεξιόστροφες, αριστερόστροφες, αναρχικές και "εναλλακτικές") ως γραφικές και απολιθωματικές. Δείχνει ότι η καπιταλιστική ψυχασθένεια δεν αντιμετωπίζεται με ιδεολογίες (και μάλιστα τις βρυκολακιασμένες του 19ου αιώνα), στη θέση των οποίων προτάσσει τον "ανεπίδεκτο ιδεολογίας" αυτόνομο (=όχι ετερόνομο) πολιτικό άνθρωπο. Ο ανθρωπότυπος αυτός -είτε ως άτομο είτε ως συλλογικότητα- καταργεί την κοινωνική ιεραρχία (στην πολιτική, την οικονομία κλπ.) αφού δεν επιτρέπει να αποφασίζουν άλλοι για λογαριασμό του, αλλά και ούτε δέχεται να αποφασίζει ο ίδιος για λογαριασμό άλλων. 
     Η συνέντευξη αναδημοσιεύτηκε στο περιοδικό Contact # 10 και στο βιβλίο Έννοιες και όροι του Κ. Καστοριάδη, Εκδ. Βιβλιοπέλαγος. Την πήρα από το Res Publica. Τα τονισμένα στοιχεία, από μένα.

Θ.Λ.