Παρασκευή, 28 Δεκεμβρίου 2012

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΑΝΘΕΟ: Σκεπτομορφές (άλλης) μίας θνητής θρησκείας, ή τα ανθεκτικότερα εξωθρησκευτικά αρχέτυπα;


  Συνήθως οι έλληνες θεοί και θεές θεωρούνται από τους θρησκευτικά  "ψαγμένους" ως "επιδερμικοί"  κι ως μή διαθέτοντες "πνευματικό βάθος" και "υψηλό νόημα". Έτσι κατά καιρούς είναι πολλοί αυτοί που  αναρωτιούνται πώς ένας αρχαίος πολιτισμός,  υπεύθυνος για την μεγαλύτερη πολιτισμική κοσμογονία της Ιστορίας, έμεινε σε τόσο «παιδαριώδες» επίπεδο στον τομέα της θρησκείας και δεν έδωσε και εκεί κάτι ανάλογο.  Συχνότατα βέβαια όσοι υποβάλλουν αυτό το ερώτημα πιστεύουν οι ίδιοι σε παιδαριώδη πράγματα, όπως η "άμμωμος" σύλληψη του θεού τους από μια παρθένο, ή η ανάσταση των νεκρών τους. 
 Ωστόσο, όπως και σχεδόν σε κάθε άλλον τομέα του επιστητού, έτσι και στον τομέα της θρησκείας οι αρχαίοι έλληνες έδωσαν το μέτρο των ανθρωπίνων δυνατοτήτων. Μόνο που αυτό το οποίο κληροδότησαν τελικά στη θέση της θρησκείας, δεν έχει καμία σχέση με αυτήν -όπως κι αν θέλει να τήν εννοεί κάποιος.


Θρησκεία, ο φτωχός συγγενής της Τέχνης
  
Ο Μύθος εκφράζει την πρωταρχική προσπάθεια του ανθρώπου να κατανοήσει τον περιβάλλοντα κόσμο και αποτελεί την πρωτογενή εκδήλωση της ανθρώπινης λογικότητας. Μέσα από τον Μύθο αναδείχθηκαν οι τρεις βασικότερες όψεις της ανθρώπινης αναζήτησης: η Τέχνη, η Θρησκεία και η Επιστήμη.

     Η Τέχνη προήλθε από μια αρχικώς απλοϊκή μαγικομιμητική αντίδραση απέναντι σε όψεις, ή ιδιότητες του Κόσμου, που αποτελούν αντικείμενο θαυμασμού, επιθυμίας, ή ταύτισης (π.χ. οι εικαστικές απεικονίσεις διαφόρων ζώων στα τοιχώματα των σπηλαίων). Με την πάροδο του χρόνου εξέλιξε πιο σύνθετους συμβολισμούς αλλά, πάντοτε στην ίδια κατεύθυνση, δηλαδή σε αυτήν τής επιθυμίας του ανθρώπου να προσεγγίσει ό,τι αντιλαμβανόταν ως ιδανικό.

     Η ίδια μαγικομιμητική αντίδραση, όταν εξελίχθηκε σε βαθύτερη περιέργεια, προμήθευσε την πρώτη ύλη τών μετέπειτα  εννοιών τού επιστημονικού ορθολογισμού. Π. χ. στις κοσμογονίες των διαφόρων λαών και ειδικά  την ησιόδεια ποίηση, ο μαγικομιμητικός θαυμασμός της πρωτόγονης τέχνης για τα φυσικά φαινόμενα (π.χ. βροχή και κάρπισμα της γης  κ.λπ.) έχει δώσει τη θέση του σε μια απόπειρα κατανόησης και χρονολογικής διευθέτησης των κοσμικών διαδικασιών δηλαδή, έχει εξελιχθεί σε προπομπό τής αιτιοκρατικής ορθολογικής σκέψης. Εν συνεχεία οι πρώτοι επιστήμονες της Ιστορίας, οι έλληνες φιλόσοφοι της Ιωνίας, μετέτρεψαν τις θεμελιώδεις έννοιες του Μύθου (π.χ. Χάος, Κόσμος, Ανάγκη, Έρως κ.α.) σε ομώνυμες (πρωτο)επιστημονικές υποθέσεις εργασίας.

     Ωστόσο από τον Μύθο προέκυψε, ως μαγικομιμητική επίσης αντίδραση, και η Θρησκεία.

Τρίτη, 25 Δεκεμβρίου 2012

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ (Β)ΡΩΜΗΟΣΥΝΗ

Ο μύθος της μεγάλης ομογένειας
Υποκριτικές είναι οι κολακείες των πολιτικών προς τους ομογενείς

Του Γιάννη Βασιλάκου


  (Δημοσιεύθηκε στα NEA,  Τετάρτη 19 Δεκεμβρίου 2012)


    Οι Ελληνες αρέσκονται να κατασκευάζουν μύθους και να τους πιστεύουν ως αδιάσειστα γεγονότα, πράγμα που εξηγεί, ώς ένα σημείο, και τη διαχρονική κακοδαιμονία τους. Ενας από τους αγαπημένους μύθους της μόδας που διακινείται επίμονα τελευταία, λόγω της βαθιάς ελληνικής κρίσης, είναι αυτός που σχετίζεται με τον απόδημο ελληνισμό (τη «μεγάλη δεύτερη Ελλάδα», τον «δεύτερο πνεύμονα του οικουμενικού ελληνισμού» και πολλά ηχηρά παρόμοια) ως αγκωνάρι της δεινά χειμαζόμενης γενέτειρας. Ακόμη και ο Πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς δεν απέφυγε την πεπατημένη αφού, σε συνέντευξή του στη γερμανική εφημερίδα «Χάντελσμπλατ» (5/10/2012) μεταξύ άλλων δήλωσε: «Είμαστε ένας εργατικός και ταλαντούχος λαός: κοιτάξτε τους Ελληνες στις ΗΠΑ, στην Αυστραλία, στη Γερμανία και σε όλον τον κόσμο. Βρίσκονται παντού και είναι παντού επιτυχημένοι. Το DNA είναι καλύτερο από ό,τι η κατάσταση της χώρας μας».
    Ατυχής δήλωση, μία από τις τόσες γνωστές «κορόνες» των ελλήνων πολιτικών στις οποίες μας έχουν συνηθίσει. Επειδή όμως αυτό το τροπάρι τείνει να γίνει αξίωμα, οφείλω να απομυθοποιήσω κάποιες πτυχές του. Δηλαδή ορισμένες χρόνιες πλάνες, ψευδαισθήσεις και αναλήθειες αναφορικά με τον απόδημο ελληνισμό.

Τετάρτη, 12 Δεκεμβρίου 2012

ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ (ΜΕ "ΒΟΥΛΑ" Ο.Η.Ε.)

Το δυτικό όνειρο και οι ανέστιοι σκλάβοι



«Αναρωτήθηκες ποτέ γιατί χρειάστηκε να τρέχουμε για καταφύγιο, όταν η υπόσχεση ενός θαυμαστού καινούριου κόσμου ξεδιπλώθηκε κάτω από έναν ανέφελο γαλάζιο ουρανό;» (Pink Floyd , «Goodbye blue sky», 1979).


Απροκάλυπτα νεοφιλελεύθερη η «ντιρεκτίβα» του Ο.Η.Ε.(*) για τη διεθνή μετανάστευση, που θα μπορούσε κάλλιστα να έχει εκδοθεί από την Παγκόσμια Τράπεζα, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, ή από κάποιον ανάλογο διεθνή οργανισμό / νταβατζή.

Η μετανάστευση, ένα μέχρι σήμερα σύνηθες και φυσικό φαινόμενο (σε όλα σχεδόν τα ζωικά είδη), επιχειρείται αναιτίως και υπόπτως να θεσμοθετηθεί. Από πότε χρειάζονται θεσμοθέτηση και «επισημοποίηση» τα φυσικά φαινόμενα; Όλες οι λέξεις και οι εκφράσεις / πιπίλες των (νεο)φιλελεύθερων οικονομολόγων κάνουν πασαρέλα σε αυτό το μνημείο διπροσωπίας και ωμότητας:

Η «ελευθερία κινητικότητας», όπως αποκαλείται στο εν λόγω κείμενο, δεν αφορά πλέον μόνο στα εμπορεύματα (το γνωστό laissez faire – laissez passer του πρώιμου καπιταλισμού), αλλά μεταφέρεται με τον πλέον διακριτικά ύπουλο τρόπο και στους κολασμένους αυτού του πλανήτη, οι οποίοι πρέπει να έχουν το «δικαίωμα» να περιφέρουν τα κουρέλια τους παντού όπου ζητούνται φτηνά εργατικά χέρια. 


Παρασκευή, 7 Δεκεμβρίου 2012

ΠΕΡΙ ΒΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΒΙΑΣ (του Γεράσιμου Λυκιαρδόπουλου)

"Ο σημερινός ιδεολογικός απολογητής του αστικού κράτους εμφανίζεται υποχρεωμένος να πλασάρει στην αγορά των ιδεών προφανείς αντιφάσεις ή ωραιολόγες ταυτολογίες: π.χ. αρνείται τη βία… «εκτός της περίπτωσης, που η βία είναι αναγκαία άμυνα κατά της βίας» συσκοτίζοντας με μια δημοκρατική φρασεολογία το ωμό γεγονός, ότι οι κανόνες, με τους οποίους παίζεται το νομικιστικό παιχνίδι στο επίπεδο της πολιτικής και το ηθικιστικό παιχνίδι στο επίπεδο της φιλοσοφίας δικαιώνουν πάντοτε αυτούς, που έχουν τη δύναμη να επιβάλλουν τους κανόνες του παιχνιδιού: γιατί η εξουσία δεν είναι ποτέ παράνομη."

    "Οι πρώτοι που καταδικάζουν τη βία είναι αυτοί ακριβώς, που κατέχουν ή διεκδικούν το μονοπώλιό της. Η βία όμως έχει μια πρωταρχική πηγή -την εξουσία και τον πόθο της εξουσίας. Όλες οι άλλες πηγές είναι μόνο τα συμπτώματα της πραγματικής αρρώστιας."


Πέμπτη, 6 Δεκεμβρίου 2012

Ο ΔΕΚΑΕΞΑΡΗΣ ΜΕΣΑ ΜΟΥ

(για τα παιδιά του Δεκέμβρη του 2008)

   Δεν μπορείτε να καταλάβετε. Ή, μάλλον, δεν θέλετε να καταλάβετε. Ή, το πιθανότερο, υποκρίνεστε πως δεν καταλαβαίνετε.
   Υποκρίνεστε πως δεν καταλαβαίνετε το γιατί είμαστε στους δρόμους και πετάμε πέτρες στις βδέλλες τράπεζές σας, στις ξεπουλημένες –πρώην- δημόσιες «υπηρεσίες» σας και στα πολυκαταστήματα της εικονικής ψευδοευημερίας σας (που δεν έχετε καν τα χρήματα να την αγοράσετε). Αλλά και στα μαντρόσκυλα-μπάτσους σας, που προστατεύουν όλα τα παραπάνω.

   Αφού μάς στήσατε μια «ζωή»-φάκα, γεμάτη από αβεβαιότητα, μιζέρια, ποντικοτρεχάλα, ανουσιότητα, μια «ζωή» που σκοπεύετε να την ρίξετε σαν ταφόπλακα επάνω μας μόλις ενηλικιωθούμε, υποκρίνεστε πως δεν καταλαβαίνετε τό πώς είναι δυνατόν να… μην συναινούμε πρόθυμα.
    Το αν παριστάνετε απλώς τους ηλίθιους, ή αν είστε πραγματικά ηλίθιοι, ποσώς με ενδιαφέρει. Δεν είμαι ούτε ψυχαναλυτής σας αλλά, ούτε και έχω άλλον χρόνο να ξοδέψω για σας. Αρκετά χρόνια από την πολύτιμη νιότη μου σπατάλησα επειδή με είχατε σχεδόν πείσει ότι το πρόβλημα ήταν με μένα. Ενώ, τώρα έχω πλέον κατανοήσει ότι οι προβληματικοί, οι ψυχικά σακάτηδες, οι ανέραστοι, οι χαμένοι, οι κομπλεξικοί, οι μαλάκες, είστε εσείς.