Η … ΨΥΧΕΔΕΛΙΚΗ ΜΑΥΡΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΑΝΑΓΕΝΝΑΤΑΙ

                                          

   "Η ψυχεδέλεια στην υπηρεσία της ελληνικής μαύρης αντίδρασης. Όταν οι Εγγλέζοι Spectrum έπαιξαν για τον Κοκό, το καλοκαίρι του ’67…". Όχι δεν είναι από τον Ριζοσπάστη αλλά από το Δισκορυχείον του Φώντα Τρούσα στις 14/5/2016...

  Πώς μια απλή πιασάρικη αδιασταύρωτη προαναγγελία των αναξιόπιστων Μοντέρνων Ρυθμών μετατρέπεται σε τετελεσμένο γεγονός από τη σταλινική μαύρη προπαγάνδα. Ο σταλινιστής μουσικοδημοσιογράφος δεν μας λέει όμως τί (δεν) αναφέρουν τα επόμενα τεύχη των Μοντέρνων Ρυθμών για το "γεγονός". Έπαιξαν τελικά οι Spectrum ενώπιον του Κοκού; Καλύφθηκε από την "τι - βι" το "γεγονός"; Είχαν "τεράστια προβολή"; Βέβαια ακόμα κι αν το εν λόγω άσημο και ασήμαντο (σήμερα γνωστό μόνο σε συλλέκτες) ποπ γκρουπάκι είχε παίξει στα ανάκτορα, μόνο ένας γραφικός σταλινικός θα μπορούσε να έχει βγάλει "συμπεράσματα" τού τύπου "η ψυχεδέλεια στην υπηρεσία της ελληνικής μαύρης αντίδρασης"...

ΟΧΙ ΑΛΛΟ ΜΑΖΩΝΑΚΗ

   Δεν έχω να πω κάτι για πάμπλουτους junkies που επισκέπτονται πανάκριβα παραϊατρεία στο Κολωνάκι.

  Δεν έχω να πω κάτι για όσους πληρώνουν ποσά ανάλογα ετησίων προϋπολογισμών Δήμων, για προκλητικές (και προσβλητικές για την πραγματική κοινωνία) πολυτέλειες, όπως για «κβαντικές αντιγηράνσεις», «σαμανικά ελιξήρια νεότητας» ή καθαρισμό του αίματός τους προκειμένου να μπορέσουν να το φορτώσουν με νέες ποσότητες πανάκριβων ναρκωτικών.

   Δεν έχω να πω κάτι για όσους νομίζουν ότι με τα λεφτά τους μπορούν να αγοράσουν «περισσότερη επιστήμη» από όση δικαιούται να έχει πρόσβαση ο οποιοσδήποτε κοινός θνητός.

BIG BANG 1970-1973

Η ΑΝΘΗΣΗ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΗΣ ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑΣ

Συγγραφείς: Στάθης Καλύβας και Νατάσα Τριανταφύλλη

Εκδόσεις Μεταίχμιο, Αθήνα 2025

Αρ. σελίδων: 716

   

    «Ήτανε μια μαγεία...» 

   Τα χρόνια της δικτατορίας έχουν περάσει στη συλλογική μας μνήμη ως μια εποχή καθολικού ζόφου και απόλυτης πολιτιστικής οπισθοδρόμησης. Στις 21 Απριλίου 1967, η ελληνική κοινωνία μπαίνει στον «γύψο». Τα φώτα σβήνουν, ο φόβος εξαπλώνεται και οι άνθρωποι σωπαίνουν ...ως τις 24 Ιουλίου 1974. Είναι όμως έτσι; Όχι ακριβώς! Κόντρα στις κυρίαρχες πολιτικές συνθήκες, σ’ ένα βαθμό και εξαιτίας τους, η «χουντική επταετία» θα αποδειχθεί απρόσμενα γόνιμη και δημιουργική. Την τετραετία 1970-1973, η Ελλάδα βιώνει ένα λαμπερό δημιουργικό τσουνάμι, ένα πνευματικό και πολιτιστικό Big Bang. Το πολιτικό σκοτάδι κυοφορεί μια ζωντανή, εκρηκτική και κυρίως ανοιχτή και δημόσια δημιουργικότητα. Αντί για μια μαύρη τρύπα που καταβροχθίζει τα γράμματα και τις τέχνες, ξεδιπλώνεται μπροστά μας ένα φωτεινό και πολύβουο σύμπαν όπου εκδίδονται σπουδαία βιβλία, πολλαπλασιάζονται τα βιβλιοπωλεία και οι εκδοτικοί οίκοι, ηχογραφούνται διαχρονικής αξίας δίσκοι, γυρίζονται ρηξικέλευθες ταινίες, ανεβαίνουν πρωτοποριακές θεατρικές παραστάσεις και πραγματοποιούνται εντυπωσιακές εικαστικές εκθέσεις. Όσοι βίωσαν αυτή την άνθηση την ανακαλούν με ενθουσιασμό: «Ήτανε μια μαγεία». Πώς όμως έγινε δυνατό κάτι τέτοιο; Και πώς καταλήξαμε να πιστεύουμε ακριβώς το αντίθετο; 

  To Big Bang, 1970-1973 είναι μια πολυπρόσωπη, πολύχρωμη και μαγευτική τοιχογραφία, ένα γοητευτικό χρονικό μιας απροσδόκητης πνευματικής και πολιτιστικής άνοιξης που υπήρξε παράλληλα κι ένας θρίαμβος της ανθρώπινης δημιουργικότητας πάνω στην ανελευθερία. Καρπός εκτεταμένης και πολυδιάστατης έρευνας, συνδυάζει εργαλεία όπως η ιστορική και πολιτική ανάλυση, η πολυφωνική αφήγηση και η βιογραφική προσέγγιση. Αντί για τις συνηθισμένες περιγραφές της χούντας, αποκαλύπτει τις απρόσμενες και συχνά παράδοξες διεργασίες που κατάφεραν να γονιμοποιήσουν πνευματικά μια συνθήκη πολιτικού αυταρχισμού. Εστιάζει στις τεκτονικές διεργασίες που εμφύσησαν στην ελληνική κοινωνία ζωντάνια και δυναμισμό, διαμορφώνοντας την αναγκαστική της συμβίωση με την δικτατορία. Πρωτότυπη και ανατρεπτική ανάγνωση μιας περιόδου που συχνά πιστεύουμε πως γνωρίζουμε καλύτερα απ’ ό,τι στ’ αλήθεια ισχύει, το Big Bang, 1970-1973 αφουγκράζεται και καταγράφει τις αναπάντεχες διαδρομές της κοινωνικής και πολιτιστικής ζωής στα χρόνια της δικτατορίας.  

    (Από το οπισθόφυλλο)

    

    ΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟ ΠΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΕΙ ΟΠΩΣ ΤΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΟΤΑΝ ΞΥΠΝΟΥΝ ΜΙΑ ΜΝΗΜΗ

    

    Ανάμνηση πρώτη (κάποιο καλοκαίρι μεταξύ 1971-1974)

  Σταθμός Λαρίσης, πρώτη πεζογέφυρα μετά, γύρω στις έντεκα το πρωί. Μερικά ποδήλατα παρκαρισμένα ατάκτως στην αρχή των σκαλοπατιών. Μια δεκαριά πιτσιρικάδες των τριών πρώτων τάξεων του δημοτικού κρέμονται στις εξωτερικές πλευρές των κιγκλιδωμάτων. Με σχεδόν όλο το σώμα τους στο κενό (και με μόνο σύνδεσμο με τη ζωή, τα γαντζωμένα στα κάγκελα χέρια τους) κουνούν ουρλιάζοντας τα μετέωρα πόδια τους πάνω από ένα τραίνο που μόλις έχει αρχίσει να αναπτύσσει ταχύτητα. Φαντασιώνονται τους ινδιάνους που ετοιμάζονται για ρεσάλτο. Δεν είναι ούτε η πρώτη ούτε η τελευταία φορά που το κάνουν. Κάποιες περαστικές σταυροκοπιούνται.

   Για -άλλο- ένα ολόκληρο καλοκαίρι οι γονείς μας δεν είχαν ιδέα που ήμαστε και τι κάναμε όλη τη μέρα (πηγαίναμε σπίτια μας μόνο για φαγητό και ύπνο). Και μάλλον δεν έμαθαν ποτέ. Όχι επειδή (ανυποψίαστοι) όντως δεν ρωτούσαν. Αλλά ίσως γιατί μέσα στην απίστευτη άγνοια κινδύνου μας, δεν μας συνέβη ποτέ κάποιο ατύχημα.

ΓΙΑΤΙ Ο ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΣ ΔΕΝ ΘΑ ΠΕΣΕΙ ΠΟΤΕ ΟΣΟ ΥΠΑΡΧΕΙ ΑΡΙΣΤΕΡΑ

   Για πολλοστή φορά η αριστερά συμπαρατασσόμενη με τυράννους και αντιμέτωπη με τους εξεγερμένους

    (Γιώργος Τσίπρας, «αναλυτής επί διεθνών θεμάτων», από πρόσφατο κείμενό του)  

     Ας μπούμε κατευθείαν στο θέμα.

  Στο παραπάνω «μαργαριτάρι», από τα πλέον αντιπροσωπευτικά της αριστερόστροφης μικροαστικής υποκρισίας, βρίσκουμε συγκεντρωμένα όλα τα «προαιώνια» ειδοποιά χαρακτηριστικά της σταλινολενινιστικής προπαγάνδας:

ΤΥΦΛΩΜΕΝΟΣ ΑΠΟ ΤΗ ΣΗΜΑΙΑ

Banksy - Blinded by the flag

                     

ΤΟ ΜΟΝΟ ΛΑΘΟΣ ΗΤΑΝ Η ΛΕΞΗ "ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ"

 

   Τραμπ:

«Ένας ολόκληρος πολιτισμός θα χαθεί απόψε»

«Θα φύγουμε πολύ γρήγορα από το Ιράν και θα επιστρέψουν στη λίθινη εποχή»

   Για άλλη μια φορά οι παντός είδους ηθικολόγοι υποκριτές (γουοκιστές, σταλινικοί, «ευρωπαϊστές», νεοφασιστοφιλελεύθεροι κ.α.) άρπαξαν την ευκαιρία να σκίσουν τα καλσόν τους. Και για άλλη μια φορά το έκαναν με αφορμή τους λεονταρισμούς του φανφαρόνου Τραμπ. Ο οποίος αποτελεί εδώ και χρόνια τον εύκολο στόχο τους (και του αξίζει).

   Όμως το μοναδικό λάθος του εν λόγω φανφαρόνου στις παραπάνω δηλώσεις του, δεν είναι ούτε ηθικολογικής φύσεως ούτε βέβαια λόγω «ασέβειας» προς το κουρελόχαρτο που οι ιδιοκτήτες του πλανήτη αποκαλούν (κατά το εκάστοτε δοκούν τους) «διεθνές δίκαιο».

   Το μοναδικό λάθος στις δηλώσεις του φανφαρόνου Τραμπ βρίσκεται στη χρήση της λέξης «πολιτισμός». Στο Ιράν των μεσαιωνιστών μουλάδων θεοκρατών δεν υπάρχει κανένας πολιτισμός. Πρόκειται για μια χώρα που συγκεντρώνει όλα τα αρνητικά χαρακτηριστικά Ανατολής και Δύσης και κανένα από τα θετικά τους. Αν υπάρχει ένα στοιχείο πολιτισμού στο σημερινό Ιράν, βρίσκεται στα εκατομμύρια διαδηλωτές του Ιανουαρίου που απαίτησαν την έξοδο από τη Λίθινη Εποχή του θεοκρατικού σκοταδισμού, και την εκκοσμίκευση της χώρας. Και που, ανεξακρίβωτο πόσες χιλιάδες τους, κατακρεουργήθηκαν από τα μυδραλιοβόλα, τους όλμους, τις χειροβομβίδες και τα τανκς του αιμοβόρου καθεστώτος.

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΟΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΔΙΣΚΟ ΤΩΝ DAMNED

(Kατάλληλο μόνο για γεννημένους 

πριν το 1980)

Μερικές σκέψεις για τον «πρέποντα» τρόπο να μεγαλώνουν τα ροκ συγκροτήματα - και τα ακροατήριά τους

                The Damned - When I Was Young των Animals (από το Not Like Everybody Else, 2026)

   Μια φορά κι έναν καιρό, στο μακρινό 1968 oι Rolling Stones τραγουδούσαν: "Well, now what can a poor boy do / Except to sing for a rock and roll band? / 'Cause in sleepy London Town / There's just no place for street fighting man, no".

  Έκτοτε, και μέχρι τη δύση της ροκ ως κοινωνικού φαινομένου κάπου στην δεκαετία του 1990-2000, χιλιάδες παιδιά παρομοίως πληκτικών πόλεων στο θεωρούμενο ως πιο προηγμένο μέρος του πλανήτη, επαλήθευσαν αυτή τη διαπίστωση, μετατρέποντάς τες συχνά σε σημεία αναφοράς του παγκόσμιου πολιτισμικού underground, και συντελώντας στη μεταμόρφωσή τους σε απείρως πιο ενδιαφέρουσες. Η μαζική κορύφωση όμως εκείνης της διαπίστωσης των Rolling Stones συνέβη πιθανότατα με την έκρηξη του πανκ το 1976-1977, όπου οποιοιδήποτε μπορούσαν απλώς να γρατζουνίσουν μια κιθάρα ή ένα μπάσο, μπορούσαν να φτιάξουν ένα ροκ συγκρότημα. Και συχνά το έκαναν. Και μάλιστα με απροσδόκητα κοινωνικά και πολιτισμικά αποτελέσματα.

  Ακόμα περισσότερα ήσαν τα παιδιά που σύχναζαν στα underground καταγώγια όπου τα συγκροτήματα παρουσίαζαν τη μουσική τους. Όσα προέρχονταν από πιο ευκατάστατα περιβάλλοντα, αγόραζαν τους δίσκους τους (ακριβό «σπορ» για τους περισσότερους, ειδικά στην Ελλάδα), τους έγραφαν σε κασσέττες και τις μοίραζαν αφιλοκερδώς στις παρέες τους (η παράνομη μετεγγραφή ενός δίσκου σε κασσέττες προς διαμοιρασμό ήταν ένα από τα ισχυρότερα «συγκολλητικά» των ροκ παρεών – πολλές φορές μάλιστα συνεισέφεραν όλοι για την αγορά ενός δίσκου, τον οποίο έγραφε σε κασσέττες ο «πλούσιος» της παρέας που διέθετε πικάπ, και που τελικά του ξέμενε ο δίσκος ως ανταπόδοση των υπολοίπων).

                          
 

                            O Mick Jagger σε αντιπολεμική διαδήλωση στο Λονδίνο το 1968

                           

   Ενίοτε βέβαια μπορεί αυτά τα παιδιά να έβγαιναν και στα οδοφράγματα. Αλλά ο κύριος τρόπος έκφρασής τους παρέμενε η μουσική και τα ιδιαίτερα προτάγματά της, τα οποία την κατέστησαν ένα από τα πιο σημαντικά κοινωνικά φαινόμενα του εικοστού αιώνα: άρνηση ανάληψης των ετοιματζίδικων και αλλοτριωτικών ρόλων που η κοινωνία επιδιώκει να φορά καπέλο στα μέλη της, αναζήτηση ενός αβέβαιου και συχνά επισφαλούς προσωπικού δρόμου μακριά από την ασφάλεια των ιδεολογικών, κομματικών, εθνικών, θεολογικών ή άλλων μαντριών, ένας ιδιαίτερος (αυθεντικός και μη υποκριτικός) τρόπος να αισθάνεσαι, να αντιλαμβάνεσαι, να σκέφτεσαι και να συμπεριφέρεσαι (και επιλογή μιας ανάλογης στάσης ζωής), αναζήτηση της ευ-δαιμονίας (ως αρμονικής σχέσης με τον εσώτερο δαίμονά μας - και όχι ως χιμαιρική αναζήτηση της «ευτυχίας»), λήψη «αυτοκαταστροφικών» για τον λεγόμενο μέσο άνθρωπο αποφάσεων ζωής, απόρριψη ατιμωτικών συμβιβασμών και ανάπτυξη ενός υψηλού (και μάλλον ακατανόητου για την εφησυχασμένη, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, κοινωνική μάζα) αισθήματος τιμής.

  Γιατί τελικά αυτό που, με μια λέξη, προέταξε και υπερασπίστηκε το underground ήταν η αυτοπραγμάτωση.