Η ΑΝΘΗΣΗ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΗΣ ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑΣ
Συγγραφείς: Στάθης Καλύβας και Νατάσα Τριανταφύλλη
Εκδόσεις Μεταίχμιο, Αθήνα 2025
Αρ. σελίδων: 716
Ένα βιβλίο που λειτουργεί όπως τα τραγούδια όταν ξυπνούν μια μνήμη
«Ήτανε μια μαγεία...»
Τα χρόνια της δικτατορίας έχουν περάσει στη συλλογική μας μνήμη ως μια εποχή καθολικού ζόφου και απόλυτης πολιτιστικής οπισθοδρόμησης. Στις 21 Απριλίου 1967, η ελληνική κοινωνία μπαίνει στον «γύψο». Τα φώτα σβήνουν, ο φόβος εξαπλώνεται και οι άνθρωποι σωπαίνουν ...ως τις 24 Ιουλίου 1974. Είναι όμως έτσι; Όχι ακριβώς! Κόντρα στις κυρίαρχες πολιτικές συνθήκες, σ’ ένα βαθμό και εξαιτίας τους, η «χουντική επταετία» θα αποδειχθεί απρόσμενα γόνιμη και δημιουργική. Την τετραετία 1970-1973, η Ελλάδα βιώνει ένα λαμπερό δημιουργικό τσουνάμι, ένα πνευματικό και πολιτιστικό Big Bang. Το πολιτικό σκοτάδι κυοφορεί μια ζωντανή, εκρηκτική και κυρίως ανοιχτή και δημόσια δημιουργικότητα. Αντί για μια μαύρη τρύπα που καταβροχθίζει τα γράμματα και τις τέχνες, ξεδιπλώνεται μπροστά μας ένα φωτεινό και πολύβουο σύμπαν όπου εκδίδονται σπουδαία βιβλία, πολλαπλασιάζονται τα βιβλιοπωλεία και οι εκδοτικοί οίκοι, ηχογραφούνται διαχρονικής αξίας δίσκοι, γυρίζονται ρηξικέλευθες ταινίες, ανεβαίνουν πρωτοποριακές θεατρικές παραστάσεις και πραγματοποιούνται εντυπωσιακές εικαστικές εκθέσεις. Όσοι βίωσαν αυτή την άνθηση την ανακαλούν με ενθουσιασμό: «Ήτανε μια μαγεία». Πώς όμως έγινε δυνατό κάτι τέτοιο; Και πώς καταλήξαμε να πιστεύουμε ακριβώς το αντίθετο;
To Big Bang, 1970-1973 είναι μια πολυπρόσωπη, πολύχρωμη και μαγευτική τοιχογραφία, ένα γοητευτικό χρονικό μιας απροσδόκητης πνευματικής και πολιτιστικής άνοιξης που υπήρξε παράλληλα κι ένας θρίαμβος της ανθρώπινης δημιουργικότητας πάνω στην ανελευθερία. Καρπός εκτεταμένης και πολυδιάστατης έρευνας, συνδυάζει εργαλεία όπως η ιστορική και πολιτική ανάλυση, η πολυφωνική αφήγηση και η βιογραφική προσέγγιση. Αντί για τις συνηθισμένες περιγραφές της χούντας, αποκαλύπτει τις απρόσμενες και συχνά παράδοξες διεργασίες που κατάφεραν να γονιμοποιήσουν πνευματικά μια συνθήκη πολιτικού αυταρχισμού. Εστιάζει στις τεκτονικές διεργασίες που εμφύσησαν στην ελληνική κοινωνία ζωντάνια και δυναμισμό, διαμορφώνοντας την αναγκαστική της συμβίωση με την δικτατορία. Πρωτότυπη και ανατρεπτική ανάγνωση μιας περιόδου που συχνά πιστεύουμε πως γνωρίζουμε καλύτερα απ’ ό,τι στ’ αλήθεια ισχύει, το Big Bang, 1970-1973 αφουγκράζεται και καταγράφει τις αναπάντεχες διαδρομές της κοινωνικής και πολιτιστικής ζωής στα χρόνια της δικτατορίας.
(Από το οπισθόφυλλο)
Ανάμνηση πρώτη (κάποιο καλοκαίρι μεταξύ 1971-1974)
Σταθμός Λαρίσης, πρώτη πεζογέφυρα μετά, γύρω στις έντεκα το πρωί. Μερικά ποδήλατα παρκαρισμένα ατάκτως στην αρχή των σκαλοπατιών. Μια δεκαριά πιτσιρικάδες των τριών πρώτων τάξεων του δημοτικού κρέμονται στις εξωτερικές πλευρές των κιγκλιδωμάτων. Με σχεδόν όλο το σώμα τους στο κενό (και με μόνο σύνδεσμο με τη ζωή, τα γαντζωμένα στα κάγκελα χέρια τους) κουνούν ουρλιάζοντας τα μετέωρα πόδια τους πάνω από ένα τραίνο που μόλις έχει αρχίσει να αναπτύσσει ταχύτητα. Φαντασιώνονται τους ινδιάνους που ετοιμάζονται για ρεσάλτο. Δεν είναι ούτε η πρώτη ούτε η τελευταία φορά που το κάνουν. Κάποιες περαστικές σταυροκοπιούνται.
Για -άλλο- ένα ολόκληρο καλοκαίρι οι γονείς μας δεν είχαν ιδέα που ήμαστε και τι κάναμε όλη τη μέρα (πηγαίναμε σπίτια μας μόνο για φαγητό και ύπνο). Και μάλλον δεν έμαθαν ποτέ. Όχι επειδή (όντως) δεν ρωτούσαν. Αλλά ίσως γιατί μέσα στην απίστευτη άγνοια κινδύνου μας, δεν μας συνέβη ποτέ κάποιο ατύχημα.
